Oso anitzak eta pluralak izan dira Estatuek urte luzeetan zehar baliatu izan dituzten biolentzia formak Euskal Herriko gatazkaren testuinguruan. Hori dela eta, oso anitzak eta pluralak dira, baita ere, biolentzia horiek sorrarazi dituzten biktimak.

Bakoitza zerrendatzea lan benetan konplexua da, gatazkaren ondorioak haien azaletan jasan dituen pertsona bakoitzak bizi izandakoaren inguruko ñabardura ezberdin bat eskaini baitezake (eta, gure iritzitan, horrela behar du).

Hala ere, hildako, zauritutako eta torturatutako pertsona kopuruari erreparatzeak, errealitatearen argazki sinesgarri bat eskaini diezaguke.

Heriotzak

Estatu Espainolak eta Frantsesak praktikara eramandako biolentziak eragin duen biktima kopurua 361 da.

1. Estatuko agenteek eragindako heriotzak: 219

2. Guda zikinak eragindako heriotzak: 78

  • GAL: 29
  • BVE: 25.
  • Triple A: 8
  • GAE: 5
  • Behartutako desagertzeak: 4
  • Beste batzuk: 7

3. Salbuespenezko neurri politikoen aplikazioaren eraginez hildako pertsonak: 63

  • Dispertsioaren eraginez hildakoak: 16.
  • Salbuespenezko espetxe politikaren eraginez hildakoak: 34
  • Deportazioaren eraginez hildakoak: 9
  • Bere buruaz beste egitera behartuak: 4

4. Eraso faxistak eta eskuin muturrekoak: 4

Gainera, kontutan hartu behar da gutxienez beste 115 pertsona inguruk ere bizitza galdu dutela gatazka politikoarekin zuzenean harremanatutako gertakarietan (enfrentamenduak, istripuak…).

Nazioarteko legediaren arabera sufrimendu horiek ez dira giza eskubideen urraketak. Hala ere, Euskal Herriak bizi izan duen eta bizi duen gatazka politikoa gainditzeko bidean, ezinbestekoa da horiek ere aintzat hartzea, gatazka behingoz gainditzeko beharrezkoa dugun memoriaren parte ere badirelako.

 

Hildako biktimen aitortza maila ofiziala:

82 biktima izan dira ofizialki aitortuak, kopuru osoaren 22,5% bakarrik.

  • 1960 eta 1978 urteen artean Estatuak eragindako eskubide urraketak jasan zituzten 219 pertsonen artetik 35 aitortu dira ofizialki “bizitzeko eskubidearen kontra segurtasun indarrek eragindako biktima” izendapenarekin, Eusko Jaurlaritzaren 107/2012 Dekretuaren bidez. Hau da, %16 besterik ez.
  • 78ren artetik 43 pertsona aitortu dira ofizialki ATE, BVE, GAL edo GAE taldeen biktima izendapenarekin, 29/2011 Legearen bidez (Espainiako Gobernua), 32/1999 Legearen bidez (Espainiako Gobernuaren Araudia) edota 4/2008 Legearen bidez (Eusko Jaurlaritza). Hau da, %75,6a.
  • Salbuespenezko neurri politikoen aplikazioaren eraginez hildako bi biktimak jaso dute aitortza herri erakundeen aldetik.
  • Eraso faxisten eta eskuin muturrekoen ondorioz hildako 4 pertsonatik 2 soilik onartu ditu Espainiako Barne Sailak terrorismoaren biktima gisara (29/2011 Legea).

Gainera, Estatu Espainolak sarritan oztopatu ditu aitortza eta egia argitara ateratzea helburu zuten ekimenak, hala nola:

  • Estatu espainolaren ezezkoa kalteordainak parekatzeari aurrez terrorismoaren biktima gisara onartuta zeuden Estatuaren biktimei.
  • Nafarroako Foru Komunitatean onartutako 16/2015 Legearen kontrako errekurtsoa aurkeztea eta Legea bertan behera uztea.
  • Bere horretan mantentzea 9/1968 Legea, Sekretu Ofizialen legea.
  • Egin izan diren ikerketa judizial urriak oztopatzea.
  • Kondekorazioak eta indultuak eman izana beren jardunean giza eskubideak urratu dituzten funtzionari publikoei.